overlay

Güneşlenirken Dikkat!

                                               Güneşlenirken Dikkat!

          Güneş; ısı, ışık, enerji ve  yaşam kaynağımız olan bir yıldızdır. Güneş ışınları, çok geniş bir dalga boyu yelpazesine sahiptir. Bu ışınlar içerisinde en önemlisi ultraviyole (UV) ışınlarıdır. Güneş'ten yayılan ultraviyole ışınları, gözle görülmez. Ozon tabakası tarafından UVA ve UVB büyük oranda emilirken, UVC tamamen emilir ve yeryüzüne ulaşmaz. Ancak ozon tabakasının çeşitli nedenlerle incelmesi sonucu ultraviyole ışınları dünya üzerine olması gerektiğinden fazla miktarda gelir ve bu da beraberinde birçok olumsuz sonuçlara yol açar. 

          Edirne Sultan 1. Murat Devlet Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Uzm. Dr. Ayşegül POLAT Güneşlenirken dikkat edilmesi gerekenlere, güneş yanıklarına ve benlere yönelik şunları kaydetti;

         Güneş ışınlarının; kemik yapımı için gerekli olan D vitamini sentezini sağlamak, vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmek, cildin bronzlaşmasını sağlamak ve duygu durumu düzenlemek gibi olumlu birçok etkileri olduğu gibi zararlı etkileri de vardır. Özellikle yaz aylarında bu zararlı etkilere karşı önlem almak gerekir. Güneş ışınlarına korumasızca maruz kalmak kısa vadede güneş yanığı ile birlikte deride kahverengi renk değişiklikleri, güneş alerjisi ve güneşle açığa çıkan pek çok hastalığa neden olurken, uzun vadede deri hücrelerinde DNA hasarına yol açarak ‘Malign Melanom’ başta olmak üzere birçok cilt kanserine neden olur. Bu nedenle zararlı etkilerine maruz kalmadan güneş ışığından yararlanmak amaçlanmalıdır. Ultraviyole A ve B ışınlarına kısa sürede ve yoğun olarak maruz kalınması durumunda, deri hücreleri hasara uğrayarak güneş yanıkları oluşur. Özellikle 11:00-16:00 saatleri arasında güneşin bu zararlı etkileri artmaktadır. Cilt tipi ve güneş ışınlarının şiddeti,  yanıkların oluşması için gereken süreyi değiştirir. Örneğin sarışınlar, esmerlere göre daha hassastır ve güneş yanıkları daha kısa sürede oluşur. Aynı zamanda solaryum (yapay ultraviyole ışık kaynağı) ışığına maruz kalma sonucunda da benzer yanıklar gelişebilir.

          Birinci derece güneş yanıklarında, cildin 1. tabakası olan ‘epidermis’ hasarlanır. Cilt kuru, kırmızı, ödemlidir ve ağrı olur. Soğuk suyla duş, bol sıvı tüketimi, nemlendirici krem, losyonlar ile beraber ağrı kesici kullanmak tedavi için yeterli olabilir.  Genellikle 1 haftada iyileşir. İkinci derece yanıklarda ise, cildin 1. tabakası epidermis ile 2. tabakası olan ‘dermis’ birlikte hasarlanır. Daha derin bir yanık olduğu için sinir uçları da etkilenir ve şiddetli bir ağrı ile birlikte ciltte içi sıvı dolu kabarcıklar (büller) görülür. Bu kabarcıklar patlatılmamalıdır. Bu durumda hastaneye başvurmak gerekir.  Cilde diş macunu, yoğurt, salça ve benzeri şeylerin sürülmesi kesinlikle önerilmemektedir. Bunlar güneş yanıklarını tedavi etmediği gibi kimyasal yanık ve enfeksiyon riskini arttırmaktadır.

          Güneş ışınların dik açıyla geldiği öğle saatlerinde güneşlenmekten kaçınılmalıdır. Dışarı çıkarken sık dokumalı, mümkün olduğunca vücudu örten, açık renkli, bol giysiler tercih edilmeli, şapka ya da şemsiye gibi koruyucular ile fiziksel korunma sağlanmalıdır. Bunun yanı sıra UV ışınlarının zararlı kısımlarının büyük bölümünü engelleyecek tarzda bir güneş koruyucu kullanmak gerekir. Hiçbir güneş koruyucu ürün yüzde yüz koruma sağlamaz. Bununla birlikte iyi bir güneş koruyucu:

*İyi tolere edilmeli, alerjik ve tahriş edici olmamalı

*Renksiz, kokusuz, saydam bir kozmetik yapısı olmalı

*Deriyi ve elbiseleri boyamamalı

* Hem UVA ve hem de UVB’ yi engellemeli

* Suya, tere, denize, kurulanmaya ve ısıya dayanıklı olmalı

* Uçucu olmamalı

* Uzun etkili olmalıdır.

           Güneşten korunma ürünleri (krem, losyon, süt)  koruma güçlerine göre derecelendirilir ve bu derecelerin adı ''güneşten korunma faktörü'' dür (Sun Protecting Factor = SPF). Türk toplumunun önemli bir kısmı koyu tenlidir. Bundan dolayı çok ciddi deri hastalığı olan kişiler dışında 30 faktör güneş koruyucuları kullanılması yeterlidir. Bu tür ürünleri güneşe çıkmadan 20-30 dakika önce kullanmak ve en az 2- 3 saatte bir yenilemek önemlidir. Son yıllarda güneş koruyucu ürünlerin deri kanserine yol açtığına dair görüşler ileri sürülmüştür. Cilt kanserleri sayısındaki artışın, bu ürünlerin doğrudan etkisinden ziyade, güneş koruyucu kullanımı sonrası kontrolsüz güneşlenmelere bağlı olduğu düşünülmektedir.

           Ben, derideki renk hücrelerinin bir araya gelerek oluşturduğu açık kahverenginden - gri veya siyaha kadar değişebilen yuvarlak ya da oval şekilli oluşumlardır. Bazen deri düzeyinden kabarık olabilirler. Benlerin bir kısmı doğumsal iken, bir kısmı da sonradan ortaya çıkabilir. Doğumsal olanlardan boyutu büyük olanlar, daha risklidir ve yakından izlenmesi gerekir. Sonradan oluşan benlerin gelişiminde genetiğin yanı sıra en önemli etken güneş ışığıdır. Benleri önemli kılan ise deri kanserlerinden en kötü huylusu olan ''Malign Melanom'' adlı kansere dönüşebilmesidir. Her türlü travma, var olan benlerin kanserleşme riskini artırırken, kısa sürede yüksek doz güneş ışınına ve güneş yanıklarına maruz kalmak en önemli risk faktörüdür. Bu nedenle benlerin artışı ve kansere dönüşünü engellemek için güneşten iyi korunmak gerekirVar olan benlerdeki değişiklikler, önce kişinin kendi tarafından fark edebileceği bir takım kriterler ile değerlendirilebilir. ABCDE kriterleri olarak bilinen bu kriterler:

A (Asimetri) Ben asimetriktir, ortadan ikiye ayrıldığında parçalar birbirine eşit değildir.

B (Border/sınır) Benin kenarları düzensizdir.

C (Color/renk) Benin renginde değişim olur, renk koyulaşabilir ya da kaybolabilir.

D (Diameter/çap) Benin çapı 6 mm den daha büyüktür.

E (Evoluation/değişim) Bende kabarıklık, küçülme, silinme görülmesi yani bende olan değişikliklerdir

          Benlerde ABCDE kriterlerindeki değişimler görüldüğünde, deri ve zührevi hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi ve şüpheli olanların takibe alınması, gerekirse de cerrahi olarak çıkarılıp tetkik edilmesi gerekir. Aynı zamanda vücudunda çok sayıda beni bulunanlar veya ailesinde deri kanseri öyküsü olan kişiler her 6 ayda bir deri ve zührevi hastalıkları uzmanına muayene olmalıdırlar. Halk arasında benlerin aldırılmasının tehlikeli olduğu gibi yanlış bir düşünce mevcuttur. Gerekli görülen durumlarda şüpheli benlerin alınması kişinin ölümcül olan malign melanom kanserinden korunması için kritik öneme sahiptir.

           Güneşe maruziyetin özellikle çocukluk çağında oluşması nedeniyle, güneşten korunma bilincinin erken dönemde geliştirilmesi son derece önemlidir. Bu nedenle çocuklarımızı güneş konusunda bilinçlendirmeli, hem kendimizi hem de onları güneşin zararlı etkilerinden korumalıyız. Güneşli sağlıklı günler dileriz.

WhatsApp Image 2018-07-12 at 15.50.03.jpeg